Olie die nodig is voor het wereldwijd tra
nsporteren van voedsel, pesticiden en kunstmest die op grote schaal worden toegepast in de industriële landbouw en de ontbossing van regenwoud voor landbouwgrond. Als je alles bij elkaar optelt, is landbouw goed voor 50% van de co2 uitstoot. Maar boeren zijn, met name in ontwikkelingslanden, ook directe slachtoffers van de gevolgen van klimaatsverandering. Stijgende temperaturen, overstromingen en droogtes hebben desastreuze gevolgen voor hun oogst.
Maar niet alleen de gevolgen van klimaatsverandering leveren een probleem op voor boeren, ook de marktgeoriënteerde oplossingen zoals die door de regeringsleiders bedacht worden, zijn voor hen zeer nadelig. In het kyoto protocol is vastgelegd dat de rechten om co2 uit te stoten, verworven kunnen worden door te investeren in projecten die schone energie opleveren. Door te investeren in windenergie of stuwdammen krijgen bedrijven co2 emissie rechten die ze ofwel kunnen gebruiken om hun eigen vervuilende industrie te compenseren, ofwel kunnen doorverkopen aan andere vervuilende bedrijven. Landbouwgrond wordt daarom in toenemende mate opgekocht door grote multinationale bedrijven om emissie rechten te verwerven. Om die grond te verkrijgen, worden grote stukken regenwoud gekapt en kleine boeren van hun land verdreven.
Een andere ‘oplossing’ voor het klimaatprobleem zijn biobrandstoffen en ook hiervoor krijgen bedrijven co2 emissierechten. Met behulp van bijvoorbeeld soja of mais, kan brandstof en biologisch afbreekbaar plastic gemaakt worden zodat er minder fossiele brandstoffen nodig zijn. Bedrijven investeren dan ook steeds meer in grootschalige plantages waar op industriële wijze soja en mais wordt verbouwd. Vaak wordt hierbij gebruik gemaakt van genetisch gemodificeerde gewassen waar de bedrijven patent op hebben. Het gebruik van pesticiden op de plantages heeft een enorm vervuilende werking die niet alleen het milieu, maar ook de gezondheid van de lokale bevolking schaadt. Naast het verbouwen van monoculturen voor biobrandstoffen, wordt de soja en mais ook gebruikt om de dieren uit de vleesindustrie te voeden. In plaats van de mensen te voorzien in hun voedselbehoefte, worden de gewassen dus gebruikt voor het voeden van dieren en auto’s.
“De pesticiden die worden gebruikt maken alle planten dood behalve de genetische gemodificeerde rassen. Wij verliezen dus de rassen die we altijd verbouwd hebben en waar we generaties lang kennis over hebben opgebouwd. We worden gedwongen om de gewassen te verbouwen waar de bedrijven patent op hebben en moeten ieder jaar opnieuw betalen voor de zaden.” Alberto Gómez is een boer uit het noorden van Mexico en vormt onderdeel van de delegatie van Via Campesina, een wereldwijd netwerk van boeren. “De onderhandelingen hier in Kopenhagen gaan over onze zaden, over ons land en ons water. De emissiehandel heeft tot gevolg dat het boeren onmogelijk wordt gemaakt hun eigen voedsel te produceren en omdat steeds minder landbouwgrond beschikbaar komt voor voedsel, vergroot het de honger in de wereld.”
De delegatie van Via Campesina wil dat er een einde komt aan de massale productie van biobrandstoffen en de landonteigening voor energie projecten. “Landbouw moet op de eerste plaats in voedsel voorzien en mag pas op de tweede plaats dienen voor veevoer en biobrandstoffen. Wij streven naar zelfvoorzienende en kleine tot middelgrote landbouw, gebaseerd op voedsel soevereiniteit. Lokaal produceren voor de lokale markt zou bovendien de co2 uitstoot die nodig is voor voedseltransport, enorm verminderen”, zegt Raphael Alegria, leider van Via Campesina Honduras. De boerenbeweging pleit voor verantwoorde consumptie modellen en verwerpt de overconsumptie zoals die in het huidige systeem gepromoot wordt. “Alleen door radicaal minder te gaan consumeren kan het klimaatprobleem worden opgelost. In plaats van boeren in ontwikkelingslanden het leven onmogelijk te maken met valse oplossingen voor het klimaatprobleem, zouden vervuilende bedrijven hun eigen productie drastisch moeten verminderen”, aldus Alegria.
De delegatie van Via Campesina heeft gedurende de hele week in Kopenhagen gedemonstreerd om aandacht te vragen voor de problemen waar boeren mee te kampen hebben. Afgelopen woensdag speelden de boeren een sleutelrol in de volkerentop die gehouden werd voor het hek van het Bella Center, de plek waar de klimaattop plaats vindt. De boeren hielden toespraken en presenteerden hun oplossingen voor het klimaatprobleem. “Als ze onze belangen binnen niet meewegen, organiseren we onze eigen top”, zegt Gómez. “Het wordt tijd dat de regeringsleiders luisteren naar de eisen van het volk in plaats van zich te blijven conformeren aan de wensen van de grote bedrijven.”
